فستیوالهای دنیا همیشه قرار نیست با موسیقی، آتشبازی و رقص همراه باشند. در گوشهوکنار جهان، جشنهایی برگزار میشوند که در نگاه اول آنقدر عجیب به نظر میرسند که شاید تصور کنید بخشی از یک فیلم یا داستان تخیلی هستند؛ از پرتاب هزاران گوجهفرنگی در خیابانهای اسپانیا گرفته تا غلت زدن از یک تپه برای گرفتن یک قالب پنیر! بعضی از این فستیوالها ریشه در سنتهای چندصدساله دارند و بعضی دیگر از آیینها و باورهای محلی شکل گرفتهاند. همین تفاوت فرهنگی باعث شده هرکدام تجربهای متفاوت برای گردشگران باشند. در این مقاله از نیلگون پارس گشت سراغ عجیبترین فستیوالهای دنیا رفتهایم؛ جشنهایی که اگر تصاویرشان را ببینید، احتمالاً اولین سؤال شما این خواهد بود: «واقعاً چنین چیزی برگزار میشود؟»
تصور کنید وارد خیابانی میشوید که هزاران نفر در آن حضور دارند و به جای آب یا رنگ، گوجهفرنگی به سمت یکدیگر پرتاب میکنند! این همان La Tomatina، یکی از مشهورترین فستیوالهای عجیب دنیا در شهر بونیول اسپانیاست. این جشنواره از سال ۱۹۴۵ در بونیول برگزار میشود و طبق اطلاعات رسمی، دوره سال ۲۰۲۶ آن در ۲۶ اوت ۲۰۲۶ برگزار شد. رویداد اصلی از ساعت ۱۲ تا ۱۳ ادامه دارد و ظرفیت شرکت در آن برای سال ۲۰۲۶ به ۲۲ هزار نفر محدود شده بود. شرکتکنندگان در این جشن وارد یک «جنگ گوجهای» تمامعیار میشوند و در پایان، خیابانهای شهر به دریایی از رنگ قرمز تبدیل میشود. این فستیوال بخشی از برنامههای گردشگری بونیول محسوب میشود و در کنار مراسم اصلی، رویدادهای دیگری نیز برگزار میشود. برای کودکان نیز نسخهای جداگانه با عنوان Tomatina Infantil برگزار میشود.
مکان: بونیول، والنسیا، اسپانیا
زمان برگزاری: آخرین چهارشنبه ماه اوت
نکته سفر: اگر قصد شرکت در این فستیوال را دارید، باید زمان برگزاری و شرایط ورود را از منابع رسمی بررسی کنید؛ زیرا ظرفیت شرکت محدود است.
یکی از عجیبترین مسابقات دنیا در انگلستان برگزار میشود؛ جایی که شرکتکنندگان از یک تپه شیبدار پایین میدوند تا یک قالب پنیر Double Gloucester را تعقیب کنند! نام این رویداد Cooper’s Hill Cheese-Rolling and Wake است و بهدلیل شیب زیاد تپه و سرعت بالای شرکتکنندگان، صحنههایی بسیار غیرعادی و البته تماشایی ایجاد میکند. طبق اطلاعات گردشگری رسمی بریتانیا، قدمت این سنت حدود ۶۰۰ سال برآورد میشود و سرعت پنیر در مسیر سراشیبی گاهی به حدود ۱۱۳ کیلومتر بر ساعت میرسد. البته در این مسابقه معمولاً انسانها نمیتوانند با سرعت پنیر حرکت کنند و سقوط و غلت خوردن بخشی از اتفاقات رایج مسابقه است. ریشه دقیق این سنت مشخص نیست. درباره منشأ آن روایتهای مختلفی وجود دارد؛ از ارتباط با حقوق چرا گرفته تا آیینهای باروری. به همین دلیل، منشأ تاریخی Cheese Rolling همچنان با ابهامهایی همراه است.
مکان: کوپرز هیل، گلاسترشر، انگلستان
نکته جالب: این فستیوال بیشتر از آنکه یک مسابقه معمولی باشد، به یک سنت محلی و جاذبه گردشگری تبدیل شده است.
اگر تصور شما از یک جشنواره، موسیقی و نور و شادی است، Up Helly Aa احتمالاً غافلگیرتان میکند. در این جشنواره، شرکتکنندگان با لباسهای الهامگرفته از وایکینگها در یک مراسم بزرگ مشعلگردانی شرکت میکنند و در پایان، یک کشتی یا گالی نمادین به آتش کشیده میشود. بر اساس وبسایت رسمی Up Helly Aa، مراسم اصلی لرَویک هر سال در آخرین سهشنبه ژانویه برگزار میشود و شامل رژههای مشعلدار و سوزاندن گالی است. وبسایت رسمی گردشگری شتلند نیز توضیح میدهد که جشنوارههای آتش Up Helly Aa در چندین اجتماع این جزایر برگزار میشوند و بزرگترین آنها در لرَویک است. Up Helly Aa تنها یک نمایش برای گردشگران نیست. بخش مهمی از آن توسط جامعه محلی و داوطلبان برگزار میشود و آمادهسازی آن ماهها زمان میبرد. حتی لباسها و شخصیتهای گروههای شرکتکننده نیز از مدتها قبل آماده میشوند.
مکان: لرَویک، جزایر شتلند، اسکاتلند
زمان: آخرین سهشنبه ژانویه
نکته سفر: این فستیوال در اوج زمستان برگزار میشود؛ بنابراین آبوهوا، لباس مناسب و برنامه رفتوآمد از مواردی هستند که باید پیش از سفر در نظر گرفته شوند.
تصور کنید خیابانهای یک شهر پر از جمعیتی باشد که لباسهایشان با رنگهای قرمز، آبی، زرد و سبز پوشیده شده و مردم پودرهای رنگی را به سمت یکدیگر پرتاب میکنند. این تصویر رنگارنگ متعلق به هولی (Holi)، یکی از مشهورترین جشنهای هند و یکی از متفاوتترین فستیوالهای رنگی جهان است. هولی که به «جشنواره رنگها» نیز معروف است، با فرا رسیدن بهار برگزار میشود و مردم در آن با پاشیدن پودرهای رنگی و آب به یکدیگر، در فضایی شاد و پرانرژی جشن میگیرند. بر اساس وبسایت رسمی گردشگری هند، هولی نمادی از آغاز دوباره، کنار گذاشتن اختلافات و ایجاد پیوندهای اجتماعی نیز محسوب میشود.
مکان: سراسر هند، بهویژه مناطق شمالی مانند اوتار پرادش و راجستان
زمان برگزاری: معمولاً در ماه مارس و بر اساس تقویم قمری هندو
تصور کنید در کوچههای باریک ونیز قدم میزنید و ناگهان با افرادی روبهرو میشوید که لباسهای فاخر و تاریخی پوشیدهاند و چهرهشان پشت ماسکهای هنری و مرموز پنهان شده است. این فضای متفاوت متعلق به کارناوال ونیز (Venice Carnival)، یکی از مشهورترین جشنهای سنتی ایتالیاست. ریشههای این کارناوال به قرون وسطی بازمیگردد و نخستین شواهد تاریخی مربوط به آن به سال ۱۰۹۴ میلادی نسبت داده میشود. کارناوال پس از نزدیک به دو قرن وقفه، در سال ۱۹۷۹ دوباره احیا شد و امروزه یکی از رویدادهای فرهنگی شناختهشده ونیز است. ماسکها فقط وسیلهای برای زیبایی و جذابتر شدن لباسها نیستند. در گذشته، پوشیدن ماسک به افراد اجازه میداد برای مدتی هویت و جایگاه اجتماعی خود را پنهان کنند و آزادانهتر در جشنها و مراسم شرکت داشته باشند. از معروفترین ماسکهای سنتی ونیز میتوان به Bauta، Moretta و Gnaga اشاره کرد که هرکدام ویژگیها و پیشینه خاص خود را دارند. امروزه نیز ماسکها مهمترین نماد کارناوال ونیز هستند و در کنار لباسهای تاریخی، نمایشهای خیابانی، موسیقی، رژهها و برنامههای فرهنگی، فضای شهر را کاملاً متفاوت میکنند.
مکان: ونیز، ایتالیا
زمان برگزاری: معمولاً در هفتههای منتهی به روزهای پیش از چهارشنبه خاکستر؛ تاریخ دقیق هر سال متفاوت است.
در میان جشنهای سنتی ایران، جشن سده یکی از مراسمی است که با آتش، گردهمایی و آیینهای سنتی پیوند خورده است. این جشن هر سال در ۳۰ ژانویه برگزار میشود و در تقویم سنتی با پایان سردترین روزهای زمستان و نزدیک شدن به فصل کاشت بهاره ارتباط دارد. یکی از مهمترین بخشهای جشن سده، افروختن آتش و گردهمایی مردم پیرامون آن است. در این مراسم، بسته به جامعه و محل برگزاری، فعالیتهایی مانند آوازخوانی، رقص، نیایش و گردهمایی اجتماعی نیز دیده میشود. سده تنها یک جشن باستانی نیست؛ این آیین در سال ۲۰۲۳ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشریت یونسکو به صورت مشترک به نام ایران و تاجیکستان ثبت شد. نام «سده» نیز با مفهوم صد ارتباط دارد و در روایت تقویمی این جشن، از ۳۰ ژانویه تا نوروز ۵۰ روز و ۵۰ شب باقی میماند؛ به همین دلیل این جشن در سنت ایرانی با شمارش معکوس نمادین تا بهار نیز ارتباط پیدا کرده است. آنچه جشن سده را برای گردشگران جذاب میکند، ترکیب آتش، آیینهای سنتی، موسیقی، پوشش و گردهمایی است؛ مراسمی که تصویری متفاوت از فرهنگ و میراث تاریخی ایران به نمایش میگذارد.
مکان: در شهرها و جوامع مختلف ایران
زمان برگزاری: ۳۰ ژانویه (۱۰ بهمن)
نکته سفر: شکل برگزاری جشن سده میتواند بسته به شهر و جامعه برگزارکننده متفاوت باشد. اگر قصد حضور در این مراسم را دارید، بهتر است محل و برنامه برگزاری همان سال را از منابع محلی و برگزارکنندگان رسمی بررسی کنید.
Lopburi Monkey Banquet Festival یکی از متفاوتترین رویدادهای تایلند است که در آن برای ماکاکهای منطقه، میوه، سبزیجات، شیرینی و خوراکیهای مختلف آماده میشود. لوپبوری شهری تاریخی در تایلند است که حضور میمونها در آن به یکی از ویژگیهای شناختهشده شهر تبدیل شده است. سازمان گردشگری تایلند نیز لوپبوری را بهعنوان شهری شناختهشده به دلیل حضور ماکاکها معرفی میکند. در مراسم سال ۲۰۲۴، گزارشها از ارائه خوراکیهایی مانند موز، هندوانه، انگور، ذرت، کاهو، شیرینی و میوههای مختلف به میمونها خبر دادند. همان سال، به دلیل تغییر شرایط جمعیت میمونها، برنامه جشن در دو محل برگزار شد. این مراسم بخشی از هویت گردشگری و فرهنگی لوپبوری محسوب میشود و ایده اصلی آن قدردانی از میمونهایی است که سالها بخشی از تصویر این شهر بودهاند. البته شرایط حضور میمونها در شهر و نحوه برگزاری این رویداد میتواند تغییر کند؛ بنابراین اگر قصد سفر دارید، بهتر است تاریخ و محل برگزاری همان سال را قبل از برنامهریزی بررسی کنید.
مکان: لوپبوری، تایلند
زمان معمول: اواخر نوامبر
اگر یکی از این جشنوارهها را برای سفر انتخاب کردهاید، فقط به جذابیت تصاویر آن توجه نکنید. این موارد را حتماً بررسی کنید:
۱. تاریخ دقیق برگزاری
بسیاری از فستیوالها تاریخ ثابتی ندارند و بر اساس تقویم محلی یا روز خاصی از سال برگزار میشوند.
۲. ظرفیت و بلیت
بعضی رویدادها، مانند La Tomatina، ظرفیت مشخص دارند و ممکن است برای شرکت در آنها به بلیت نیاز داشته باشید.
۳. شرایط آبوهوایی
فستیوالهایی مانند Up Helly Aa در زمستان برگزار میشوند؛ در مقابل، Boryeong Mud Festival یک رویداد تابستانی است.
۴. قوانین محلی
هر فستیوال قوانین مخصوص خود را دارد. پیش از سفر، اطلاعات مربوط به ورود، امنیت، لباس، وسایل مجاز و محدودیتهای تصویربرداری را بررسی کنید.
۵. محل اقامت و حملونقل
در زمان برگزاری فستیوالهای مشهور، ظرفیت هتلها و وسایل حملونقل ممکن است سریعتر تکمیل شود. بهتر است برنامه اقامت و رفتوآمد را زودتر مشخص کنید.
به طور خلاصه، دنیا پر از جشنها و فستیوالهایی است که در نگاه اول شاید عجیب، غیرمعمول و حتی باور نکردنی به نظر برسند؛ اما وقتی داستان پشت آنها را بدانیم، متوجه میشویم بسیاری از این مراسم بخشی از تاریخ و فرهنگ جوامع محلی هستند. از جنگ گوجهفرنگی در اسپانیا و تعقیب پنیر در انگلستان گرفته تا رژههای آتشین شتلند، بازی با گل در کره جنوبی و جشنهای متفاوت ژاپن و تایلند، هرکدام نشان میدهند که مفهوم «جشن گرفتن» در کشورهای مختلف دنیا میتواند شکلهای کاملاً متفاوتی داشته باشد. اگر به دنبال سفری متفاوت هستید، شاید این بار به جای انتخاب یک مقصد صرفاً بر اساس جاذبههای معروف، زمان سفر خود را با یک فستیوال خاص هماهنگ کنید؛ چون گاهی بهترین بخش یک سفر، چیزی است که انتظار دیدنش را ندارید. تاریخ و شرایط برگزاری فستیوالها ممکن است هر سال تغییر کند؛ بنابراین برای رزرو پرواز یا تور، اطلاعات رسمی دوره موردنظر خود را از نیلگون گشت بررسی کنید.
1. عجیبترین فستیوال دنیا کدام است؟
نمیتوان یک فستیوال را بهعنوان «عجیبترین» جشنواره دنیا معرفی کرد، زیرا عجیب بودن یک مراسم به فرهنگ و نگاه افراد مختلف بستگی دارد. جشنوارههایی مانند La Tomatina، Cheese Rolling، Up Helly Aa و Boryeong Mud Festival از نمونههای شناختهشده و متفاوت هستند.
2. فستیوال La Tomatina در کجا برگزار میشود؟
La Tomatina در شهر بونیول (Buñol) در منطقه والنسیا در اسپانیا برگزار میشود. مراسم اصلی طبق برنامه رسمی سال ۲۰۲۶ در ۲۶ اوت برگزار شد.
3. فستیوال Up Helly Aa در کدام کشور است؟
Up Helly Aa در جزایر شتلند اسکاتلند برگزار میشود و مراسم اصلی لرَویک در آخرین سهشنبه ژانویه است.
آیا میتوان در همه این فستیوالها شرکت کرد؟
شرایط شرکت در هر فستیوال متفاوت است. برخی رویدادها برای تماشاگران آزاد هستند و برخی دیگر ممکن است به بلیت، ثبتنام یا رعایت محدودیتهای خاص نیاز داشته باشند. بهتر است قبل از سفر، اطلاعات رسمی همان دوره را بررسی کنید.